Menntabloggari skoðar heiminn

Nú hefur menntabloggarinn ykkar verið þögull um nokkurt skeið - þetta á sér margvíslegar skýringar - en ekki sít þá að hann (ég) hefur verið á flakki um veröldina.

Fyrst fór hann (ég) til USA - nár tiltekið Boston og heimsótti þar ægilega fínan einkaskóla St Georges -
og svo hinn massívt flotta háskóla Harvaard.

Markmið ferðarinnar var að fræðast um Mindfulness í kennslu og í stuttu máli lukkaðist það vel

Í því samhengi stendur tvennt klárlega upp úr að mínu mati.

1) 5 mínútna hugleiðsla í Zen anda í St Georges í kapellunni.

Sitja
Hálf-opin augu
Telja andardrætti
5 mín - 2 klst.
(hægt að byrja og enda með bjöllu, vera með reykelsi og e-ð - en það er óþarfi)

2) Kynning á hugmyndum Ellen Langer um mindfulness.  elsta áherslan hennar er á vitsmunalega nálgun á mindfulness. Hann (ég) hefur ekki fundið góða þýðingu á mindfulnesss. Nokkrir punktar hjá henni voru mjög áhugaverðir, en áhugaverðast fannst mér þessi pæling með að gera hlutina með smá tvisti í hvert skipti - jafnvel þannig að maður taki bara sjálfur eftir því. Reyndar er þetta nokkuð sem ég geri sjálfur og hef alltaf gert - með það helst að augnmiði að deyja ekki úr leiðindum.

Hún semsé gerir ekki mikið með hugleiðslu - en - mér finnst samt eins og að einhverju leyti séu hennar pælingar þess eðlis að þær falli vel að koan-hefðinni í Zen .... og reyndar þá líka að margvíslegum pælingum úr nútímalistum t.d.

Sp: Hefur hundur búddaeðli?
Sv: 4.33

(frumsaminn og tvistaður kóan)

Nú svo fór hann (ég) til Danmerkur stuttu eftir að ég (hann) kom heim frá USA og heimsækir þar (enn) Rysensteen menntaskólann í miðborg Kaupmannahafnar. Fyrsta alvöru heimsóknardaginn hefur þetta gengið á:

-Trúarbragðatími með íslendingum og dönum (5S úr Versló er semsé að heimsækja 3X hér og við erum 2 kennarar og skólastjóri frá Versló). Í þessum tíma glímdu tæplega 60 nemendur í hópum við klípusögur sem Johanna hafði valið saman.... hún skipti þeim í hópa og þau komu svo með niðustöður og kynntu fyrir hinum. Kennslan fór fram í stóru fjölnotarými sem mér finnst að ætti að vera til boða í hverjum skóla.



Síðan sat ég fund með Inga um hvernig Rysensteen hefur náð að verða að skóla sem notar tölvur og upplýsingatækni með skipulögðum og effektívum hætti. Allir tímar eru lagðir upp i upplýsingakefinu og nánast öllu efni er miðlað pappírslaust. Þetta sáum við líka í verki í tímunum. Líklega er þetta alls ekki óraunhæft markmið í Versló (ég er kominn vel í áttina í minni kennslu) .... en engu að síður er ljóst að þau eru kominn miklu lengra en við.

kennarstofan í Rysenteen

Svo sat ég byrjunina á fundi um töflugerðina. Rysensteen er með það sem, kallað er fljótandi töflu. Hver hópur á að fá ákveðið magn tíma í hverri grein, en svo er taflan skipulögð þannig að hægt er að leiðrétta fyrir öllum vettvangsferðum, endurmenntun kennara og öllu slíku. Þetta er algjör snilld og ætti að taka upp ekki seinna en á morgun í Versló.

Lokatími dagsins var svo heimspekitíma með Per. Umfjöllunarefni tímans var siðfræðikenning W.D. Ross  . Áhugavert efni og nemendurnir voru ótrúlega áhugasamir - en það er greinilegt að heimspekin sem kennslugrein í dönskum menntaskólum er mjög í anda hefðbundinnar háskólaheimspeki - ólíkt nálgun sem ég hef haft áhuga fyrir sem er meira í anda heimspekipraktíkur og barnaheimspeki.

Per er hins vegar mjög öflugur kennari og mér fannst kúl hvernig hann byggði tímann upp:

Upphitun (hugtakaleikfimi .... upprifjun)
Þrælavinna (svara efnislegum spurningum og ræða)
Opnari umræður (sjónarmið nemenda og opnari spurningar ræddar)

.... svo hjó ég mjög eftir því að í lok tímans stóðu nemendur upp og fóru að ræða pólítík ....

Í stuttu máli þá er Rysensteen mjög spennandi skóli. Mest spennandi er hvernig þeir nota upplýsingatækni, fjótandi taflan og svo virkilega áhugasamir og öflugir kennarar og nemendur - og svo líka öflugt alþjóðasamstarf!

Á morgun heimsæki ég
svo með Inga Det Frie Gymnasium og kynnist þá lýðræðisskóla í verki. Blogg um það mun svo fylgja.

Spil, speki og rokk

Halló!
Ég set hér inn smá blogg í tilefni af skemmtilegu innliti mínu til Frosta og Mána í Harmageddon núna í morgun - kveikjan var vinna mín að Klapplandi sem var fjallað um í Fréttablaðinu í gær. Ég var hæstánægður með þetta og við spjölluðum annars vegar almennt um heimspeki og hins vegar um spilið, spil sem kennsluaðferð o.s.frv. - komum svo inn á af hverju strákar sækja meira í heimspeki en stelpur og fleira gott.

Þegar ég var að fara gengu tveir vígalegir dauðarokkarar í stúdíóið - úr hljómsveitinni Ophidian I (sem þýðir 'snákurinn ég')  .... fór reyndar að velta fyrir mér hvort í þessu fælist óbein / bein vísun í Harry Potter en líklega væru svona harðir gaurar ekki ánægðir með slíkar tengingar.

Ég klikkaði náttúrulega á að nefna mitt eigið framlag til rokksögunnar sem trommuleikari í Mosa frænda - þó reyndar sé Mosinn ekki dauðarokksband - ég er ekki alveg kominn með slædið á bassatrommunni nógu vel á hreint fyrir það.

Ég hef í sjálfu sér ekki miklu við þetta að bæta (öðru en hlekk á viðtalið um leið og það verður klárt), nema að mér finnst frábært að heimspeki og pælingar um kennslu komist að sem víðast og ég er mjög ánægður með framlag þeirra Harmageddon félaga í því sambandi - og finnst kúl að vera kominn í félagsskap við snákarokkara á öldum ljósvakans.

Gagnrýni á gagnrýna hugsun alá

Í gær fór ég á málstofu á Hugvísindaþingi sem var titlaður 'Róttæk heimspeki samtímans'. Ég náði reyndar því miður bara fyrst tveimur fyrirlestrunum, hjá Nönnu Hlín Halldórsdóttur og Erlu Karlsdóttur - þessar fyrirlesur voru hins vegar öldungis frábærar - og fyrirspyrjrar og álitsgjafar sem létu í sér heyra eftir mál þeirra myndiðu dásamlegan kontrapunkt - eiginlega var þetta svo elegant þegar ég fór að ég vorkenni Agli sem var næstur á stokk - en skora á þá sem heyrðu í Agli og Sigríði að segja frá í bloggi. Hér segi ég í 'stuttu' máli frá hugsunum mínum um þann fyrri, seinni skelli ég inn pælingum um þann seinni.

Allavega: Nanna réðst ekki á garðinn þar sem hann er lægstur heldur réðst í það verkefni að gagnrýna heilagt mantra íslenskra heimspekinga - gagnrýna hugsun og siðfræði sem samtvinnað fyrirbæri. Hún nálgaðist málið frá nokkrum hliðum, og gerði það nokkuð vel, þó lærðir meistarar við háskólann sæju ástæðu til að saka hana um að hafa annars vegar ekki lært nógu vel heima og hins vegar að rugla saman hugtökum.

Nanna setti fram nokkrar leiðir til að skoða gagnrýna hugsun:

-Sem 'eftirhrunsklisju' á borð við 'Skjaldborg heimilana'
-Sem heimspekikenningu sem er fyrst og fremst verk Páls Skúlasonar, og þá samtvinnuð siðfræði
-Sem greiningu á rökvillum (sem er eiginlega það sem er kallað 'critical thinking' og er kennt sem sérstök grein víða um lönd - stundum kallað óformleg rökfræði).
-Sem gagnrýna kenningu, með rætur hjá Marx, Frankfúrtarskólanum, en í kynningu Nönnu gekk hún út frá Foucault og Butler.

Nanna hóf mál sitt á að leggja þetta fram svona, og í því ljósi er það skrýtið að halda því fram að hún rugli saman hugtökum, því þetta var vel aðgreint hjá henni - og jafnframt var það ljóst að hún hélt því ekki fram að kenning Páls Skúlasonar væri klisja, klisjan og heimspekikenningin voru sett fram sem tveir ólíkir hlutir hjá henni, og ég gat ekki heyrt annað en að kenningunni væri sýnd tilhlýðileg virðing; og e-s staðar segir hinn ágæti heimspekingur Páll að maður sýni heimspekikenningum og skoðunum virðingu með því að gagnrýna þær - þeas. málefnalega. Ég ætla nú að gerast pínulítið grófur (VIÐVÖRUN - BLOGGARI GENGUR MÖGULEGA OF LANGT) og segja að mögulega hafi hin skæða rökvilla 'ad feminem' læðst inn og truflað ákveðna í áheyrendaskaranum þarna í gær í máli þeirra.

Það er alveg augljóst að mikið af því sem hefur heyrst um að það þurfi að efla gagnrýna hugsun og siðfræði í skólum og annars staðar ber mörg einkenni þess að vera klisjukennt, innihaldslaust blaður. Maður fær það á tilfinninguna að 'siðfræði' snúist um það að Siðfræðingurinn safni saman leikskólabörnum, bankamönnum, pólítíkusum og öðrum sem til vandræða kunna að vera, þrumi yfir þeim og - barbabrella - siðferðið mun að nýju eflast og dafna og ekkert hrun verður aftur á bakvið skjaldborgina. Umræða í tengslum við tam. grunnþættina góðu sem eru í Aðalnámskrá er í mikilli hættu varðandi klisjuvæðingu og þess vegna vil ég þakka Nönnu fyrir að segja þetta sem ég held við höfum mörg verið að hugsa. Að neita því að þetta sé klisjukennt á köflum er ótrúlega barnalegt að mínu mati.

Kenning Páls Skúlasonar, sem ég ætla ekki að fara í í smáatriðum hér, er náttúrulega vel rökstudd og uppbyggð útfærsla á sterkum þráðum úr hefð heimspekinnar - og felur í sér sterka trú á mátt rökhugsunarinnar og skynseminnar. Það sem er sérstakt og, í raun nokkuð róttækt, í kenningu hans er sá hornsteinn hugsunar hans að gagnrýnin hugsun, sé hún réttnefnd sem slík, muni alltaf komast að siðferðilega réttum niðurstöðum. Þannig væri það alltaf útilokað að verk á borð við Mein Kampf stæðist skoðun gagnrýninnar hugsunar (ath. Ad Hitlerium). Nú stenst MK örugglega ekki slíka skoðun, en eins og ég skil málið þá myndi kenning Páls segja að við gætum fyrirfram gefið okkur að slíkt verk sem á sér siðferðilega óverjandi markmið, myndi aldrei geta staðist röklega. Ég held að þetta sé hæpið - ég er ekki siðferðilegur afstæðishyggjumaður - hins vegar tel ég að siðferðilegar staðreyndir komi 'eftirá' - sprottnar úr reynslu okkar af mennskunni (ath. þetta er ég, ekki Nanna).

Kenning Páls og svo fyrirbærið 'Critical thinking' sem kennslugrein í óformlegri rökfræði var kannski það eina sem Nanna greindi ekki skýrt í sundur. Hún benti á að í beitingu þessara fyrirbæra þá myndi maður leita upp stök og greina þau og álykta hvort þau féllu undir gagnrýna hugsun. T.d. mætti hugsa sér að taka kosningaloforð og setja þau fram í töflu sem GH og ekki GH. Gagnrýni Nönnu hér fólst svo í því að benda á að forsendurnar - t.d. skilgreiningin á 'rökvillum' væri mögulega gagnrýniverð og að sú kenning sem yrði ofan á fæli í sér ákveðna valdbeitingu. Mikilvægt er að mínu viti hérna að gera skýran greinarmun á því sem í formlegri rökfræði eru rökvillur og grunnreglur - og svo því sem er notast við í óformlegri rökfræði. Raunar er það svo að óformlega rökfræði stendur fræðilega séð ekkert sérstaklega sterkum fótum og hefur verið gagnrýnd fyrir að vera alhæfingasöm og ófrjó (nákvæmlega - ALHÆFING - HVAR ER HEIMILDIN????). Þannig mætti gagnrýna t.d. hugmyndir um rökvillur á borð við 'slippery slope' eða 'ónóga aðgreiningu'  án þess að maður ætli sér endilega að neita því að hringskýring eða 'post hoc ergo propter hoc' séu rökvillur. Það er líka mikilvægt - og þetta kom ekki fram í gær - að það er engin hefð fyrir því í kennslu Critical Thinking að fella hana að siðfræði eða siðferðilegum pælingum með neinum hætti - enda sprottinn úr hefð sem hefur djúpstæðar efasemdir um allar pælingar um fyrirfram gefið siðferði -semsé rökgreiningarheimspeki og pósítivisma....

Sú gagnrýni sem Nönnu hugnaðist best er svo gagnrýnin kenning af ættmeiði Frankfurtarskólans (og lengra til baka) en hún kynnti það fyst og fremst eins og Judith Butler beitir það. Grunnkonseptið í þessari pælingu er að í gagnrýni þá vinnum við í því að rannsaka og færa til mörkin sem við lifum í í daglega lífinu. Það mætti þá bera það saman við eitthvað af því sem er komið fram hér að ofan. Kannski má skilja bæði Pál og CT nálgunina þannig að við eigum ágætt kerfi sem við skiljum bara ekki nógu vel. Gagnrýnin hugsun gengur út á að kynna og beita með réttum og góðum hætti þeim prinsippum sem búa í vestrænni rökhefð (og lýðræðishefð og lagahefð o.s.frv.). Gagnrýnin kenning beinir hins vegar sjónum sínum að mörgum þessarrra prinsippa og telur að mögulega felist í þeim helgun á ákveðinni kúgun: kúgun á konum, minnihlutahópum, samkynhneigðum o.s.frv. Jafnframt felur þetta kerfi í sér ákveðna forskrift um það hvernig lifa bera lífinu og hafnar öðrum mögulegum leiðum. Nanna sagði að Butler væri manneskja sem hefði uppgötvað að þessi forskrift passaði ekki við það hvernig hún sæi lífið og þannig hefði hún í raun verið knúin tilvistarlega til að vinna í því að rannsaka þessar forskriftir og að gagnrýna kenningin spretti þannig eðlilega af veru hennar í heiminum.

Nú er það þannig að þegar maður t.d. kennir heimspeki í framhaldsskóla má ljóst vera að líkurnar eru til að maður haldi sig innan hefðar - t.d. er kennsla í rökvillum klassísk og góð aðferð til að byrja heimspekinámskeið (og gott að prófa úr þeim). Þó held ég að það sé ekki mikið mál að kenna svoleiðis hluti með þeim hætti að maður grafi undan um leið og maður byggir upp - en það er ekki auðvelt endilega - og þó ... ég hugsa að það sé líka þannig að í gagnrýnu kenningunni er það sem gagnrýnin og sköpunin hittist og þannig held ég að heimspekin verði að taka til sín lærdóma úr listum þar. Aðalatriðið held ég að sé að gera sér grein fyrir því hvernig heimspekin og fræðaheimurinn almennt á sér margar hliðar, þætti og fasa -


...og ég verð að segja að ég gleðst í hjartanu og heilanum við að sjá þessar frábæru fræðikonur setja fram sitt mál eins og þarna í gær - og næst skelli ég inn einhverjum hugleiðingu útfrá fyrirlestri Erlu - og semsagt Takk fyrir mig!

Að beita lærdómnum

Já, ég hef aldrei getað farið jafn þráðbeint í að nýta eitthvað sem ég hef lært og núna, en ég tók alla tímana í gær í umræður, svona meira eða minn alá Brenifier - og var vel þreyttur í dagslok. Niðurstaða mín er sú að einfaldar reglur, e-ð sem kalla mætti handverkið, svínvirkar og ég hef sjaldan náð eins miklum árangri í að halda umræðum á ensku í enskutímunum. Önnur niðurstaða er að þetta virkar mismunandi í mismunandi hópum, en hins vegar er hægt að stilla dýptarstigið og ná árangri á hvorn vegin sem er. Það sem Brenifier kallar 'work with attitudes' virkar mjög vel sem agastjórnunartæki.

Í heimspekinni var þetta mikil áskorun og voru menn orðnir nokkuð þreyttir í lok dags. Ég held að einbeitingastigið hafi verið hærra en oft áður, en nokkuð fór að bera á óþolinmæði þegar leið á samræðuna. Ég prófaði aðferð þar sem hann kallar 'think the unthinkable'. Það er hins vegar klárt mál að það er eitt þegar markmiðið er að fara út og suður, en tala nokkuð skipulega, eða ef maður vill fara inn í að greina hugtök og taka þannig aðferðina alla leið. Ég finn þó að ég hef sótt í mig veðrið varðandi ákveðni og öryggi, og eins líka að halda sjálfum mér til hlés, eða öllu heldur stilla þátttöku mína skv. því sem við á.

Svona umræður eru mögulegar í venjulegri stofuuppröðun, en það er mun æskilegra að sitja í hring / U. Bekkjarstærðin er vandamál, en ef maður er snarpur og skiptir stundum yfir í 1-pair-share o.s.frv. getur það virkað vel. Ég held reyndar að besta leiðin til að þjálfa sig í tungumáli sem maður er kominn nokkuð áleiðis með (eins og enska í framhaldsskóla) og besta leiðin til að skerpa heimspekilega hugsun sína, sé sú sama, en það er leið hinnar stýrðu en um leið frjálsu samræðu.

Lærdómur úr semínari í heimspekipraktík

Nú er að síga á seinni hlutann og þetta hefur verið afar merkilegt.

Lykilatriðið fyrir mér er pælingin í að vinna með afstöðu þátttakenda og að fylgjast með hversu erfitt það er fyrir marga að gefa eftir og fylgja reglum leiksins. Stjórnandinn er virkur og krefjandi, en ekki ósanngjarn. Lykil vandinn hjá mér í stjórnuninni var að ég missti einbeitingu og steypti mér inn í umræðuna efnislega, nokkuð sem ég hefði ekki átt að gera. Samt er það ekki vafamál að það gerði dvölina lærdómsríkari að steypa sér svona í laugina. Ég er líka ekki í nokkrum vafa um að ég kem aftur.

Ég mun taka upp töluvert af hugmyndunum beint í heimspekikennslunni en líka almennt í kennslu og færi mig þannig yfir í að vera með sterkari nærveru í stofunni, ég held ég hafi töluvert sterka nærveru, en stefni í að vera sterkari. Með því að nota líka meiri og virkari samtalsaðferðir í þessum dúr, og þá í enskunni án þess að gera kröfur um heimspekilega nærveru verður það auðveldara, en við sjáum til. Ég held að það vanti oft ákveðna festu í kennsluna hjá mér og ætla að vinna í því. Ég held að festan verði ekki á kostnað fjölbreytninnar eða skemmtilegheita, eiginlega þvert á móti.

Ég kem líka út úr þessari vinnu með skýrari hugmynd um heimspekina og hvað hún fjallar um. Þannig er rökleg vinna með hugtök heimspeki, og þá einkum þannig að hópur í samræðu vinni saman að slíkri vinnu. Annað sem talar mjög sterkt til mín er sú áhugaverða tenging austrænna grunnviðhorfa og vestrænna hugtaka og höfunda sem maður kynnist hérna. Grundvallaratriðið þar er hvernig súbjektið, sjálfið, þrár þess og tilfinningar er yfirgefið og hópurinn fer að hugsa. Ég þarf reyndar að huga miklu betur að og gagnrýna skarpa aðgreiningu Brenifier á tilfinningum og skynsemi, en get þó ekki sagt annað en reynsla úr samræðunum sannar að sú nálgun virkar í reynd og að þegar það virkar þá er eins og ákveðnum skýjum létti og skýrleikinn kemur í staðinn.

Svo verður maður bara að æfa sig og æfa og æfa og smám saman fer þetta að verða manni eðlilegar, og ég þróa minn eigin stíl. Eitt í því að það er mikill munur á því að vera kennari og að vera moderator í samræðu, en kennari þarf að geta fært sig á milli þessara hlutverka og það er áskoruninn sem blasir við mér í starfi.

Fyrir vinnustofu

Jæja, aðeins meira, nokkur prinsipp Oscars:
-heimspekileg samræða er ekki tilfinningaleg
-einlægni kemur í veg fyrir hugsun (góð lygi er betri)
-þegar samræðan leitar í átt að einum öfgum þá togar stjórnandinn hana í aðra (t.d. frá huglægni í hlutlægni)
-stjórnandinn er mjög virkur
-einn talar í einu og beinir svo máli sínu til annarra skv. fyrirmælum stjórnenda
-það sem maður getur ekki sagt skýrt, með einu orði eða setningu er óskýr hugsun
-í samræðunni reynum við að losna frá egóinu og hættum að vera með óþarfa tillitsemi eða áhyggjur af því að særa aðra o.s.frv.
-svona samræður ganga betur með börnum en fullorðnum

Ég tek núna stjórnina og reyni að vera ég sjálfur þó óhjákvæmilega vinni ég með e-ð sem ég fæ frá Oscari. Það verður mjög áhugavert að sjá hvernig fólk tekur þessu og hversu 'heimspekilegur' ég verð metinn....

Meira um samræðupælingar

 Þetta er nú svona óbeint framhald af síðasta pósti. Ég er mikið að pæla í þessari greiningu í strúktúrerað og óstrúktúreraða umræðu sem ég nefndi síðast. Ég held kannski líka að maður hreyfi sig á milli þessara aðferða. Önnur mikilvæg pæling er hversu mikið stjórnandinn blandar sér í umræðurnar. Ég hef verið gagnrýndur fyrir að blanda mér frekar mikið. Ég átta mig á að þetta á ekki alltaf við en samt.... ég lít líka á það þannig að stjórnandinn, kennarinn, nýti samræður til að opna fyrir fræðslumóment - ef eitthvað kemur upp um einhver fræðileg mál þá eigi að grípa þann möguleika til uppfræðslu (án þess að verða leiðinlegur, en fróðleiksmolar öðlast merkingu og tengingu ef þetta er gert vel). Annað atriði sem er áhugavert er að ef einhver þátttakenda segir eitthvað mjög dramatískt og sérkennilegt, sem kannski passar ekki við strúktúrinn. Í slíku tilfelli verður annað hvort að fara inn í það mál af alvöru og kryfja það, eða kasta því út og segja að þetta verði að taka við annað tækifæri o.s.frv. Þar sem þetta gerist kannski ekki oft er það freistandi að grípa svona á lofti, en það kann að vera slæm ákvörðun engu að síður.... Síðasta atriðið sem ég ætla að pæla í núna er erfiðleikastig samræðna. Það er mikilvægt að vera ekki of feiminn við það að fara á djúpið en þá þarf stjórnandinn að velja sér stað þar sem hann stoppar og spyr hvort fólk skilji. Þannig væri málið kannski að stoppa og benda bara á einhvern og spyrja hvort viðkomandi fatti hvað er í gangi. Ef ekki þarf þá að spóla til baka og hægt að gera það með ýmsum hætti. Hins vegar er það líka mikilvægt að samræðan geti dvalið í óþægindunum, og það er gott að leyfa smá dramatík og átökum að hanga í loftinu, en eins og í góðum harmleik þarf náttúrulega helst að leiða allt til lykta í sátt sem flestra.... (sbr. Aristóteles.... ) ....

Gagnrýnin hugsun - gagnrýnar samræður, lykilatriði í framtíð menntunar!

Hér ætla ég að leggja örlítið út af fyrirlestrum Jóns Torfa Jónassonar og Catherine Snow sem báðir voru haldnir sem hluti af framlagi Menntavísindasviðs til 100 ára afmælis Háskóla Íslands. Mjög góðir og upplýsandi fyrirlestrar, líkt og flest það sem bar á góma í september í tilefni afmælisins hjá Menntavísindasviði og óska ég þeim til hamingju með myndarskapinn.

Jón Torfi Jónasson var epískur og leit vítt yfir svíðið í lestri sínum enda viðfangsefnið magnað - menntun til framtíðar. Hann er þó að mínu mati kannski beittari og meira afgerandi en oft þegar ég hef heyrt til hans hér og fagna ég því. Útlistun hans á tregðu menntakerfisins er vissulega ekki ný, og ekki sérstaklega hressandi. Hins vegar fannst mér áhugavert hveru jákvæður hann er út í nýja löggjöf í menntamálum og hversu miklu áherslu hann leggur á félagslegt og menningarlegt hlutverk menntastofnana.

Það er þó þegar hann tekur afdráttarlausu afstöðu með áherslu frá Rannsóknarnefnd Alþingis um að efla siðfræði og siðvæðingu skólanna sem ég sperrti eyrun mest. Hann tekur það skýrt fram að það að setja inn nokkra tíma í siðfræði eða heimspeki í skólanna hér eða þar sé alsendis ófullnægjandi viðbrögð við þessari kröfu, og auglýsir hann eftir raunverulegum viðbrögðum við þessu. Ýmsar nýjar áherslur nýrra laga, sjálfbærni, jafnrétti o.s.frv. eru líka augljóslega kall á mun heimspekilegri og opnari nálgun en við þekkjum og höfum þekkt .... og þá hljóta faggreinarnar að gefa eftir - nýir tímar, nýir nemendur: nýir kennarar og ný kennaramenntun. Það felur ekki í sér að við bætum ákveðnum skammti af Hegel og Platon inn í kennaranám heldur að við gerum námið opnara, rannsóknarmiðaðra og lýðræðislegra - og samræðan er form slíks náms.

Catherine Snow er með sértækara viðfangsefni sem er í grundvallaratriðum háþróað læsi. Þetta er viðfangsefni sem ætti að fá okkur til að sperra eyrun miðað nýlegar niðurstöður um slaka stöðu hérlendis á þessu sviði í ákveðnum hópum. Lykilvandi þeirra nemenda sem eiga í vandræðum með að lesa sér til skilnings er skv. Snow lélegur orðaforði. Lélegur orðaforði leiðir til þess að nemandinn skilur ekki textann sem hann les og missir þannig áhuga og einbeitingu og lendir í vítahring. Lausninn á þessu er þannig ekki einfaldlega að lesa meira, það dugar ekki til. Hvaða aðferð hafa þá Snow og kollegar hennar talið besta á þessu máli? Jú, samræður um áhugaverð málefni sem krefjast þess að nemandinn tileinki sér orðaforða sem þarf til að koma skoðunum sínum og niðurstöðum á framfæri - aðferðir sem líkjast mjög þeim sem hafa þróast innan barnaheimspekinnar, í fyrirbærum eins og í sókratísku samræðunni (sem ég hef prófað mig áfram með) og í aðferðum Oscars Brenfier.

Því tel ég það einsýnt að mikilvægur þáttur í uppbyggingu menntunar til framtíðar sé að stórefla þátt samræðu og rökræðu fyrir alla nemendur á öllum skólastigum í margvíslegu samhengi. Ég tel líka að hér opnist möguleiki til að nýta þá færni til að opna fyrir lýðræðislega þátttöku nemenda í eigin námi og að í því felist lykill að þeirri sjálfbærnihugsun sem kemur fram í nýju menntalögunum. Við sem erum að bauka í heimspeki með ungu fólki   erum meira en tilbúinn að leggja okkar til að kippa skóla samtímans örlítið inn í framtíðina.