Generatív samræða

Hér kemur hugmynd að samræðuæfingu sem ég prófaði nýverið. Hugmyndin byggir á fyrirbærinu 'generative music' og er inspíreruð af vinnu minni við Biophiliu Bjarkar Gumundsdóttur.

Nemendur sitja í hring og hafa tvo miða til að skrifa á. Áður en æfingin hefst þá er fjallað um hvað regla er. Gott er að gefa sér smá tíma í þetta, og þá koma upp þessar tvær hugmyndir:
-regla eru einhvers konar siðferðileg fyrirmæli, yfirleitt þá bann: það má ekki lemja
-regla leggur fram fyrirmæli um það hvað gerist ef einhver tiltekin skilyrði eru fyrir hendi

Seinni tegundin af reglum er það sem kallað er algóriþmi og er grundvallarfyrirbæri í tölvuforritun.

Þegar komið er á hreint hvers konar fyrirbæri þetta er þá eiga allir að skrifa reglu á blað sem dugar til að velja út einn úr hópnum. Reglan gæti þá verið - sá sem hefur komið til X margra staða/ sá sem býr syðst/ sá sem er fyrstur í stafrófinu. Kennari safnar saman miðunum með reglunum.

Næst snýst umræðan að hugtökum, Hér er hægt að hafa opið eða þröngt svið, en ég valdi að tala um 'heimspekileg hugtök' - sem væru þá hugtök sem eru opin og þarfnast rökræðu til skilgreiningar, þetta eru hugtök á borð við réttlæti, fegurð o.s.frv. Mikilvægt að telja ekki upp of mörg dæmi.

Þegar komið er á hreint hvers konar hugtök á að ræða eru allir beðnir um að skrifa hugtak á seinni miðann, þeim miðum er safnað saman.

Síðan fá allir miða með reglu og miða með hugtaki. Kennari kemrur með einhverja reglu (t.d. nemandinn sem er nýastur í bekknum eða eitthvað) og sá byrjar. Viðkomandi les þá hugtakið sem hún er með og ræðir það stuttlega, markmiðið er ekki að negla það niður heldur að vekja hugrenningatengsl. Þegar búið er að komast að e-s niðurstöðu um það les hún regluna sem hún er með og sá sem er merktur þeirri reglu tekur til máls. Ef reglan virkar ekki þarf að ræða það og laga hana þannig að hún virki. Reglurnar og hugtökin eru hvor tveggja viðfangsefni rannsóknarinnar.

Kostur við þessa aðferð er ákveðið nafnleysi og að vera settur á vald reglunum. Hættan er ef settar eru fram óviðeigandi reglur, og kannski er rétt að renna yfir reglurnar áður en maður dreifir þeim, einkum hjá unglingum.

Markmið: hvað er regla, hvað er hugtak, upphitun, kynnisleikur

Heimspekileg samræða alá Brenfier og Millon

Fyrst

Snemma í júní fór fram námskeið í heimspekilegri samræðu í Reykjavík þar sem leiðbeinendurnir voru hjónin Oscar Brenifier og Isabelle Millon. Ég ætla hér að fara í fljótheitum og samkvæmt minni yfir ákveðna þræði námskeiðsins. Rétt er að taka fram að ég hef áður verið á námskeiði hjá þeim, og bloggaði mas. smá um það líka, en á ensku. Það blogg er hins vegar afleitt, ef þið nennið ekki að lesa lengra hér gætuð þið kannski frekar kíkt á þetta. (þetta er um Derrida)

Ég skipti þessu í tvo hluta, fyrri hluti er gróf lýsing á aðferðinni sem kynnt er á námskeiðinu, og seinni hlutinn örstutt pæling um heimspekina sem kynnt er til sögunnar.

Aðferðin

Þáttakendur sitja í hring, með blöð og skriffæri við hendina. Stjónrandinn (e. moderator) situr fyrir miðju og stýrir framganginum, ein af grunn forsendum aðferðarinnar er sterk, virk og mikil stýring. Einn talar í einu, alltaf eftir að hafa fengið leyfi stjórnanda og málflutningurinn þarf að lúta skýrum lögmálum. Tjáning skal vera stutt. Spurt er spurninga sem svarað með jái/ nei-i / einu orði eða stuttri setningu og svo skal í stuttu máli rökstyðja. Öll hikorð, útskýringar, afsakanir, eða tilraunir til að kvalífísera það sem maður er að segja eru slegnar út af borðinu. Þegar þátttakandi hefur tjáð sig eru hinir spurðir hvort þeir hafi skilið það sem viðkomandi sagði. Ef ekki þá þarf viðkomandi að skýra mál sitt betur/ fá einhvern annan til að útskýra fyrir sig. Þátttakendur ávarpa hverjir aðra með nafni, orða spurningar sínar skýrt. Þegar komin er skýring þá þakka þeir fyrir sig. Einkum er lögð áhersla á að þakka fyrir þegar sýnt hefur verið fram á rökleysu í málflutningi manns. Viðfangsefni samræðunnar eru fyrst og fremst að finna hugtök (e. conceptualisation) og að finna vandamál í staðhæfingum (e. problematisation). Stjórnandi grípur á lofti hugtök eða atriði sem koma til sögunnar og fylgir öllum þráðum, og þarf að vera mjög einbeittur og halda þræðinum skýrum í kollinum á sér. 

Annað sérkenni þessarar aðferðar er hvernig allt er til umræðu. Til að mynda kann að vera að einhver þátttakandi rétti aldrei upp hönd og taki ekki þátt og þá er möguleiki að sú hegðun verði gerð að umræðuefni. Stundum ákveður stjórnandi að höfðu samráði að þátttakandi megi vera áhorfandi (e. observer) ... en sú staða er opin til umræðu og getur orðið rannsóknarefni að finna út af hverju viðkomandi óski slíkrar stöðu. Þátttakendur sem streitast á móti því að svara spurningum já /nei, halda áfram að vísa í tilfinningar sínar eru sérstaklega teknir fyrir og þá er gjarna vísað í að hegðun þeirra sé með einhverjum hætti mynstur. Til að mynda kannski þátttakandi sem fer undan í flæmingi við spurningu sem gengur illa að svara og kemst í uppnám er spurður hvort þetta uppnám stafi af því að hann sé hræddur við að virðast heimskur. Annar sem vill setja á langar ræður kann að vera stimplaður sem besserwisser. Ekkert tillit er tekið til tilfinninga, og þó að einhver bresti í grát eða komist í mikið uppnám er samræðunni ekki hætt.

Áhugavert atriði í þessu er hvernig hópurinn er alltaf notaður sem viðmið. Til dæmis þegar einhver væri spurður 'Lendir þú oft í því að vita ekki hvernig þú átt að svara?' og þátttakandi segði 'nei', þá væri spurt hvað hópurinn haldi - og yfirleitt lendir þá þátttakandinn í því að hópurinn stendur gegn honum. Þessi hugmynd að vísa svona til hópsins byggir á hugmynd um 'common sense', þeas. að hópurinn sé handhafi almennrar skynsemi. Þannig eru mál útkljáð þegar mikill meirihluti hópsins er orðinn sammála, og helst að full samstaða hafi náðst. Þetta er oft mikið þolminmæðisverk, og það er annað einkenni að unnið er í löngum lotum. 

Ég tel að þessi aðferð hafi margi kosti. Það myndast töluverð spenna og fyrir mína parta finnst mér gott að eyða miklum tíma í að þegja og hlusta (sem er mér ekki alltaf tamt). Sú nálgun að leiða tilfinningar hjá sér með þessum hætti er óþægileg og ég hugsa að það gæti reynst býsna erfitt. Þegar þau hjón eru með sessjónir er allt tekið upp, og ég held að ef þær upptökur séu skoðaðar sé ekki um neitt að ræða sem gæti flokkast sem ofbeldi eða einelti, þetta snýst einfaldlega um að gefa sig á hendur reglunum og fylgja þeim. 

Heimspekin

Heimspeki Brenifier og Millon hvílir á hefð rökhyggjunnar (e. rationalism) og heimspekingarnar sem oftast er vísað til eru Spinoza og Kant. Brenifier vísar oft í Sókrates sem sína helstu fyrirmynd, og þegar þátttakendur eru upp á kant (no pun intended) við hann fer hann gjarna að tala um hvernig Sókrates var tekinn af lífi. Þannig sviðsetur hann sig sem rómantíska hetju heimspekinnar, og óvinurinn er afstæðishyggju og cuddly-wuddly miðjumoð og ofurtillitsemi samtímans. Ræðum það aðeins síðar. Samkvæmt greiningu sem ég held að sé mögulega óbirt þá skipti Páll Skúlason heitinn heimspeki í þrennt: Lífspeki/ frumspeki / aðferð. Lífspeki skipti hann svo í epíkúrisma/ stóuspeki / efahyggju - Frumspeki í hughyggju /efnishyggju / tilgangshyggju og Aðferð í greinin / lýsing / kerfi, Próf þetta á heimspeki BM. 

Lífspekin er klárlega af meiði stóuunnar. Hér á að leiða tilfinningar hjá sér, og stýra þeim með huganum. Það er mikilvæg lexía í erfiðri stöðu í samræðunni að við getum stjórnað viðbrögðum okkar. Svona aðstaða er að mínu mati mjög góð leið til að finna fyrir og vinna með sína eigin meðvirkni, og leið til að gráta eða verða reiður í algjörlega öruggu umhverfi og ef maður vinnur úr reynslunni mögulega hollt og að öllum líkindum skaðlaust. Auk þessa er ákveðin meinlætahugsun í gangi, sem er líka svolítið rómantísk, jafnvel væmin, sem gengur út á að það sem fengist er við í samræðunum þarna sé það allra mikilvægasta sem maður gerir, og ef maður er að hugsa um barnabörnin eða tómatana sína sé maður í einhverjum skilningi á villigötum, þetta er svoldið krúttlegt en erfitt að taka alvarlega. Annar þráður sem verður að teljast lífspekilegs eðlis, og kannski sá sem best komst til skila er hugmynd Sartre um vanheilindi (e. bad faith), það er þegar við komum ekki heil fram, segjum ekki það sem við meinum. Þannig sviðsetja þátttakendur gjarna einhverja afstöðu sem þeir hafa ekki í alvörunni til að verja einhverja hugmynd um sjálfa sig, sem er á endanum bara gríma - og verða þannig lifandi dæmi um þessa heimspekilegu hugmynd.

Frumspekin er að mínu mati e.k. hughyggja. Með hugsun okkar komumst við að niðurstöðum sem eru sannar og ekkert afstætt við það. Ekki er þörf á að vísa í ytri reynslu til að staðfesta þær. Þetta er hugsun sem þátttakendur eru óvanir og mjög hollt að komast í kynni við hana. Sá hluti þessarar hugsunar sem er ættuð frá Descaretes að mér skilst að skýrleikur=sannleikur finnst mér það sem Þorsteinn Gylfason kallaði 'bersýnilega fráleitt'. Hins vegar finnst mér skírskotunin til hópsins sem handhafa almennrar skynsemi áhugaverð og frumleg (gegn sérfræðingadýrkun), og líka þá leið til að díla við alls konar hártoganir og útúrsnúninga. Áhugavert er svo að hafa það í huga að MB hafa haft mikinn áhuga á heimspeki súfísta, búddista og zen búddista... .mikið af slíkri mystík teygir sig í átt að efahyggju og afstæðishyggju og ég þykist finna ákveðna hugmyndalega spennu í vinnu þeirra sem er mjög áhugaverð. Eitt af því sem t.d. er talað um hjá þeim mikið er að deyja til heimspekinnar, sem er e.k. nirvana - en slík upplifun tengist oft einhvers konar hugljómum um að í raun sé ekkert ábyggilegt og að öll kerfi séu blekking; þau virðast hins vegar standa fast á því að heimspeki hvíli á ákveðnum traustum forsendum sem hægt sé að finna og við getum treyst. 

Aðferð MB er augljóslega greining. Það er alltaf farið frá staðhæfingu og inn í hvernig hún sé rökstudd, en lítið um að farið sé í flóknari lýsingar á verunni eða slíkt, og ekki er hægt að sjá að um sé að ræða heimspekikerfi. Hér væri kannski hægt að gera athugasemd við stórkallalegar yfirlýsingar MB (einkum B) um 'póst-módernisma' sem er einhvers konar regnhlífarhugtak yfir það sem Þursaflokkurinn orðaði með þeim hætti að 'nútíminn sé trunta, með tóman grautarhaus' - og meðal annars þá vill B gangast við einhverjum af því sem kallað hefur verið 'grand narratives'. Mér finnst svona grautarleg notkun á hugtökum ekki sæmandi. Í fyrsta lagi er 'póstmódernismi' margt annað og miklu fleira, hugtakið er svo breitt og útjaskað að það er alveg ónýtt, allavega til að nota það svona. Jafnframt er svona 'allt var betra í gamla daga' og allt sem þið vitleysingarnar eruð að gera er bara ræpa svoldið svona þreytandi og banalt. Jafnframt finnst mér hvernig hann notar 'sálfræði' (e. psychology) afskaplega ónákvæmt og einkennilegt. Sálfræði er vísindagrein sem inniheldur margs konar stefnur og strauma, kenningar aðferðir og hugmyndir og að ætla að klína meintu dugleysi og hugsunarleysi samtímans á hana, í bandalagi við hinn illskeytta póstmódernisma finnst mér ósæmandi. Það er ekki að segja að tendensar í að taka ofurtillit til einstaklinga, feimni við að taka afstöðu, og kannski léleg hugsun sé ekki vandamál í samtímanum - rætur vandans eru bara flóknari og krefjast nákvæmari meðhöndlunnar en að sveifla fram einhverjum klisjum - nokkuð sem annars er fjarri í vinnubrögðum MB. 

 Í lokin

Námskeið hjá þeim hjónum Oscar Brenifier og Isabelle Millon eru sterk og merkileg reynsla. Ég er ekki í nokkrum vafa um að þátttaka í þeim hefur gert mig að betri kennara, betri heimspekingi og jafnvel betri manneskju. Ég er gagnrýninn á margt sem þau gera og segja, en ég tel að þarna sé á ferðinni dæmi sem er mjög hollt að takast á við, einkum þeim sem vinna í umhverfi þar sem mannleg samskipti eru í öndvegi og þeim sem hafa áhuga á lifandi iðkun heimspekinnar.

biophilia, box, snjallsímar, ameríka, leikur og helgi veruleikans

Síðan ég bloggaði síðast hef ég meðal annars kynnst biophiliu Bjarkar, kíkt í nokkra tíma í amerískum einkaskóla, fylgst með nokkuð þungu sinni með umræðu um niðurskurð og einkaframtak í íslensku skólakerfi, farið á stutt námskeið í hnefaleikum (ég féll og þarf að taka námskeiðið aftur)  og líkt og margir kennarar klórað mér í hausnum yfir ógnarvaldi sem að félagsmiðlar og snjallsímar hafa yfir nemendum mínum.

Ég dreg af öllu þessu (og öllu hinu líka) margvíslega lærdóma.... t.d.

-Það er ótrúlega skemmtilegt að prófa eitthvað nýtt og fara inn í aðstæður sem eru óþægilegar, eins og t.d. að verða nemandi í sporti sem er mjög erfitt og feisa það að vera lélegastur í bekknum - kannski er það einmitt þetta sem nemendur eru að forðast með því að leita á náðir snjallsímans
-Mikilvægi þess að læra í mynstrum. Biophilia er eitt algjörlega magnað listaverk sem kennir manni margt, og einn lykillærdómurinn er að skoða allt og sjá mynstrin, í tónlist, náttúrunni og mannssálinni. Þetta sér maður líka í ljóðum og hvarvetna, og líka í jafneinföldum hlut eins og uppbyggingu ritgerða. Mín tilfinning er sú að á minni tíð sem nemandi á neðri skólastigum hafi svona kerfishugsun ekki verið mjög almenn.... hnefaleikar byggja líka upp á því að læra að hugsa og hreyfa sig samkvæmt kerfi og finna svo leið til að finna frelsi og sköpun innan kerfisins.
-Í heimsókn í ameríska skólann varð ég mjög hugsi yfir misskiptingu auðs í því samfélagi, en ég ætla að láta það liggja milli hluta. Ég var aðallega heillaður af því að sjá hvrenig kennararnir samsömuðu sig efninu og náðu athygli og virkni hjá nemendum. Ég fór í enskutíma hjá gamalreyndum kennara og líka í eðlisfræðitíma. Ekki var um að ræða neinar kennslufræðilegar flugeldasýningar en kannski frekar það sem ég myndi vilja kalla mjög 'mindful' nálgun á viðfangsefnin þar sem nemendur hrifust með og tóku þátt nánast knúnir áfram af því andrúmslofti sem kennarinn skapaði - eitthvað sem mætti kannski kalla karísmatíska kennsluaðferð.Gátan hér er kannski hvað er það sem þetta fólk gerir og hefur og hvernig getur maður ræktað það með sér. Sú staðreynd að þau geta einbeitt sér að efninu, eru með litla hópa og engin félagsleg vandamál meðal nemenda að kljást við er lykilatriði, að sjálfsögðu, en kannski er það einmitt við slíkar aðstæður sem hægt er að greina hvernig maður gæti nálgast þetta....
-Og í beina framhaldi þá er það helgi heimsins, djúp virðing fyrir viðfangsefninu, aðstæðunum og sjálfum sér sem er kannski það sem þarf að finna og ná fram í tengslum við menntunina. Nákvæmlega það gegnsýrir einmitt listaverk Bjarkar og ef vel er með farið gæti það orðið til að kveikja á þeirri tilfinningu hjá nemendum. En þá dugar ekki að vera stöðugt með hugann við hvað verður á prófinu og hvort að gráðan sem þú stefnir að skili þér x eða y í laun.... og sú ögun líkamans sem er fólgin í því að ná tökum á hinum sætu vísindum (the sweet science=box) krefst þessa líka. Við getum ekki fjarlægt snjallsímana af plánetunni, en ef við getum blásið nemendum okkar í brjóst dýpri virðingu og djúpstæðri forvitni gæti verið að við getum slegið á ægivald þeirra.

Hér er kannski lesandinn einmitt komin með fleiri spurningar en svör og þess vegna hætti ég í bili.

ólæsi - ofskólun?

Vá, langt síðan síðast... orðinn master í menntunn í millitíðinni og whatnot.

Allavega, örstutt, hrá og hress, pæling.

Umræða um ólæsi og að skólarnir eigi einhvern veginn að standa sig betur í að framleiða læsi hefur verið ofarlega á baugi undanfarið.

Mér dettur í hug hvort að það gæti verið að lausnin á þessu gæti verið að gefa meira lausan tauminn og gefa pláss fyrir alskonar.

Fyrirbæri sem ég hef gaman af eins og rokk og spunaspil eru t.d. sprottinn upp utanvið og gjarna að einhverju leyti í andstöðu við skólana og eiga rætur sínar á tímum þegar skólasókn er minni, og ef ég skil pælingarnar rétt læsi var betra. Sama á við um rætur aktívisma og jafnréttisbaráttu af ýmsu tagi.

Lausnin gæti þá verið að minnka skólasókn til að auka læsi, og/ eða breyta starfinu í skólunum yfir línuna þannig að sjálfræði og sköpun nemenda aukist til muna.

Mætti etv. orða þetta þannig að við þvingum ekki læsi upp á fólk til þess að það standi sig sem einhverjir ímyndaðir fyrirmyndarþegnar í einhverju lýðræði sem okkur finnst frábært, heldur frekar þannig að við búum til óþvingaðar og lýðræðislegar aðstæðir og upp úr þeim munu spretta alskonar elegant konur og menn sem munu móta lýðræði framtíðarinnar - sem við höfum engan grun um hvernig verður.

Hafið þökk fyrir lesturinn.

út fyrir rammann...

Ég rakst á þennan frábæra pistil eftir Berglindi Tómasdóttur. Hún talar um klassíska tónlist og hljóðfæranám og grundvallaratriðið er að allur kúltúr í kringum þann heim sé að einhvejru leyti læstur í fortíðinni og bara allt of einhvern veginn 'klassískur'. Pælingin að hægt sé að ganga í gegnum áralangt hljóðfæranám þar sem aldrei er neinn spuni eða frumsamið á dagskrá er með ólíkindum - geri ráð fyrir að margir verði til að andmæla þessu, enda ekki pælingin að setja hér á miklar rökræður um tónlistarnám per se.

Það sem vekur áhuga minn hérna er hliðstæðan við almenna menntun og þá almennu pælingu að áherslan á sköpun í skólum yfirhöfuð er ótrúlega lítil. Kennsla í skapandi greinum er jafnvel ekki endilega neitt sérstaklega skapandi.....

Svo ráðlegg ég bara öllum að lesa pistilinn hennar og pæla í þessu máli - síðast en ekki síst vil ég minna á að kennsla (af öllu tagi!) er skapandi grein og ég var að fá mergjaða hugmynd varðandi ræðudæmið sem ég er með í gangi í ens103....

Menntabloggari skoðar heiminn 2 (lýðræði í verki)

(aðvörun: þessi texti kann að innihalda kaldhæðni - bið alla að gæta að því áður en þeir gera athugasemdir. ef fólk hefur ekki vald á, eða gráðu í, kaldhæðni, mæli ég með að leita til einhvers sem það hefur áður en gerðar eru athugasemdir við einstaka þætti ritsmíðarinnar)

Ég heimsótti þriðjudaginn 29. október ásamt Inga skólastjóra menntaskóla í Kaupmannahöfn sem heitir Det frie gymnasium Þessi skóli byggir á lýðræðisprinsippum og hefur starfað samkvæmt þeim í 40 ár. 

Ingi við innganginn

Quri Palomino Janns sem kennir spænsku og íþróttir tók á móti okkur og var frábær gestgjafi. Hann fylgdi okkur allan morguninn og var mjög upplýsandi og þægilegur gestgjafi. 

Það fysta sem slær mann þegar maður kemur inn í skólann er veggjakrotið / -skrautið sem er út um allt.  Þetta er það sem blasir við þegar maður kemur fyrst inn í skólann: 

Það er nokuð ágeng stemming sem fylgir þessu - en þarna má segja að í rauninni sé það þannig að maður sjái lýðræðið í verki - krakkarnir skreyta sjálfir stofurnar með sínum eigin verkum. Sumar stofurnar eru mjög flottar, og aðrar síður - það fer eftir bekkjunum. Því miður náði ég ekki að fara um og taka myndir af mörgum ólíkum stofum - rakst hins vegar á þennan skemmtilega texta: 

Þegar gengið er inn í skólann þá kemur maður beint inn í stór sameiginlegt rými. Þetta rými er í raun eins konar lýðræðistorg. Matsalur / fundarsalur / kennarastofa / afþreyjingarsvæði /listsköpunarsvæði. Það höfðaði sterkt til mín að strax á vinstri hönd var matsalan svo það leið ekki langur tími þar til maður var kominn með kaffibolla í hendina. Hvern dag er stuttur fundur kl. 10 þar sem hægt er að koma með tilkynningar og pælingar - en hvern fimmtudag er svo stórfundur þar sem teknar eru ákvarðanir um allt og ekkert sem varða skólann. Á þessum fundum eru teknar ákvarðanir um matseðil, agamál, ráðningar kennara - allt og ekkert!  Allir hafa eitt atkvæði, allir starfsmenn, nemendur og kennarar. 

Geri ráð fyrir að það séu tvö atriði sem eru frekar sláandi í þessu. Annars vegar að opna rýmið sé líka kennarastofa og að nemendur kjósi um ráðningu kennara. Quri kynnti okkur fyrir Søs Bayer sem er rektor skólans og var einmitt líka kosin í embættið með þessum hætti. Við ræddum þessi mál við kennara og nemendur og eitt atriði sem nemendurnir lögðu mikla áherslu á var gott samband við kennara. Þann skamma tíma sem við vorum þarna var ekki annað sjá en að samband milli kennara og nemenda væri mjög óþvíngað og eðlilegt. Ég hjó eftir að einn af nemendunum sem við töluðum við sagði að þau væru ´vinir' kennaranna - en svo leiðrétti hún sig og sagði að það væri ekki rétta orðið. 

Quri sagði að hann liti svo á að þetta kerfi hefði fleiri kosti en galla Stærsti gallinn er hversu langan tíma hlutirnir taka. Annar galli er að stundum eru ákvarðanir ekki góðar. Ég reyndar þekki ekkert kerfi sem getur ekki af sér vondar ákvarðanri. Góður stjórnandi með mikið vald getur líka gert mistök. Reyndar veit ég ekki til að slíkt hafi gerst í Versló, en það er undantekning. 

Fyrsta upplifun okkar var stuttur fundur af þessum toga. Margir tóku til orða, en þátttakan var bara lítill hluti nemenda. Flestar meldingar voru um eitthvað tengt félagslífi eða starfi hinna ýmsum nefnda. Nefndastarfið er grunnur lýðræðisins og á stórfundum leggja hinar ýmsu nefndir fram sín mál. Gaman að því að rektor tók til máls og ræddi um umgengnismál - sum mál eru þess eðlis að þau þarf að ræða alls staðar og stöðugt! 

Gefið til kynna að mðaur vilji orðið

Det frie getur ekki flokkast sem róttækur lýðræðisskóli, líkt og t..d. Sudbury Valley. Ástæðan er sú að starfsemi skólans, eða meginhluti hennar, er menntaskóli sem starfar samkvæmt reglum og fyrirmælum yfirvalda. Nemendur taka samræmd stúdentspróf. Tilraun skólans (samkvæmt ákvörðun fundar) fyrir nokkrum árum til að koma á frjálsri mætingu var tekin föstum tökum og stöðvuð af yfirvöldum. Skólinn er einkaskóli með svipðum hætti og Versló - og oft eru slíkir skólar í spennandi og dýnamísku sambandi við yfirvöld af ýmsum ástæðum. 

Ágætt er að halda því til haga að skólinn útskrifar nemendur sem eru háir á stúdentsprófi. Sterkustu greinarnar þeirra eru félagsgreinar og hugvísindi. Raungreinar sækja í sig veðrið. Skapandi greinar hafa sterka hefð þarna, en í núverandi andrúmslofti í menntamálum eiga þær undir högg að sækja hér sem annars staðar.

Við heimsóttum hin einstaklega sjarmerandi Kazem Neisari þar sem hann var að kenna líffræði. Líffræðistofan er undanþegin veggjakroti - sem er mjög eðlilegt þegar þarf að gæta að hreinlæti í tengslum við tilraunir o.s.frv. Verkefni nemenda var að rannsaka sjálfa sig, varðandi blóðþrýsting og ýmsa aðra lífsstílsþætti, m.a. reykingar. Lifandi og skemmtileg kennsla og stemming í tímanum, en ekkert sem gæti ekki alveg eins verið í gangi í Versló eða hvar sem er, þannig lagað.  Kazem reyndist hafa átt fullt af íslenskum vinum á námsárum sínum í Kaupmannahöfn og m.a. spilað í fótboltaliði með íslendingum og tekið þátt í 17, júní hátíðahöldum. Hann móðgaði okkur félaganna reyndar með því að hafa orð á því að við værum óvenju smávaxnir íslendingar! Kazem hafði flúið klerkaveldið í Íran, en ólst upp við mikið og þrúgandi feðraveldi fyrir byltingu. Hann þarf að ferðast langa vegalengd til að kenna í Det frie - en hann vill hvergi annars staðar vera!

Niðurstaðan var að þetta er mjög spennandi skóli og að það verður spennandi að vera í sambandi við þau og læra meira um lýðræði í verki. Það er líka hægt að sjá að nýta má lýðræði með ýmsum hætti án þess að fara alla leið. Svo er líka spurning hvort tíminn fari að koma fyrir lýðræðisskóla á Íslandi.....

Menntabloggari skoðar heiminn

Nú hefur menntabloggarinn ykkar verið þögull um nokkurt skeið - þetta á sér margvíslegar skýringar - en ekki sít þá að hann (ég) hefur verið á flakki um veröldina.

Fyrst fór hann (ég) til USA - nár tiltekið Boston og heimsótti þar ægilega fínan einkaskóla St Georges -
og svo hinn massívt flotta háskóla Harvaard.

Markmið ferðarinnar var að fræðast um Mindfulness í kennslu og í stuttu máli lukkaðist það vel

Í því samhengi stendur tvennt klárlega upp úr að mínu mati.

1) 5 mínútna hugleiðsla í Zen anda í St Georges í kapellunni.

Sitja
Hálf-opin augu
Telja andardrætti
5 mín - 2 klst.
(hægt að byrja og enda með bjöllu, vera með reykelsi og e-ð - en það er óþarfi)

2) Kynning á hugmyndum Ellen Langer um mindfulness.  elsta áherslan hennar er á vitsmunalega nálgun á mindfulness. Hann (ég) hefur ekki fundið góða þýðingu á mindfulnesss. Nokkrir punktar hjá henni voru mjög áhugaverðir, en áhugaverðast fannst mér þessi pæling með að gera hlutina með smá tvisti í hvert skipti - jafnvel þannig að maður taki bara sjálfur eftir því. Reyndar er þetta nokkuð sem ég geri sjálfur og hef alltaf gert - með það helst að augnmiði að deyja ekki úr leiðindum.

Hún semsé gerir ekki mikið með hugleiðslu - en - mér finnst samt eins og að einhverju leyti séu hennar pælingar þess eðlis að þær falli vel að koan-hefðinni í Zen .... og reyndar þá líka að margvíslegum pælingum úr nútímalistum t.d.

Sp: Hefur hundur búddaeðli?
Sv: 4.33

(frumsaminn og tvistaður kóan)

Nú svo fór hann (ég) til Danmerkur stuttu eftir að ég (hann) kom heim frá USA og heimsækir þar (enn) Rysensteen menntaskólann í miðborg Kaupmannahafnar. Fyrsta alvöru heimsóknardaginn hefur þetta gengið á:

-Trúarbragðatími með íslendingum og dönum (5S úr Versló er semsé að heimsækja 3X hér og við erum 2 kennarar og skólastjóri frá Versló). Í þessum tíma glímdu tæplega 60 nemendur í hópum við klípusögur sem Johanna hafði valið saman.... hún skipti þeim í hópa og þau komu svo með niðustöður og kynntu fyrir hinum. Kennslan fór fram í stóru fjölnotarými sem mér finnst að ætti að vera til boða í hverjum skóla.



Síðan sat ég fund með Inga um hvernig Rysensteen hefur náð að verða að skóla sem notar tölvur og upplýsingatækni með skipulögðum og effektívum hætti. Allir tímar eru lagðir upp i upplýsingakefinu og nánast öllu efni er miðlað pappírslaust. Þetta sáum við líka í verki í tímunum. Líklega er þetta alls ekki óraunhæft markmið í Versló (ég er kominn vel í áttina í minni kennslu) .... en engu að síður er ljóst að þau eru kominn miklu lengra en við.

kennarstofan í Rysenteen

Svo sat ég byrjunina á fundi um töflugerðina. Rysensteen er með það sem, kallað er fljótandi töflu. Hver hópur á að fá ákveðið magn tíma í hverri grein, en svo er taflan skipulögð þannig að hægt er að leiðrétta fyrir öllum vettvangsferðum, endurmenntun kennara og öllu slíku. Þetta er algjör snilld og ætti að taka upp ekki seinna en á morgun í Versló.

Lokatími dagsins var svo heimspekitíma með Per. Umfjöllunarefni tímans var siðfræðikenning W.D. Ross  . Áhugavert efni og nemendurnir voru ótrúlega áhugasamir - en það er greinilegt að heimspekin sem kennslugrein í dönskum menntaskólum er mjög í anda hefðbundinnar háskólaheimspeki - ólíkt nálgun sem ég hef haft áhuga fyrir sem er meira í anda heimspekipraktíkur og barnaheimspeki.

Per er hins vegar mjög öflugur kennari og mér fannst kúl hvernig hann byggði tímann upp:

Upphitun (hugtakaleikfimi .... upprifjun)
Þrælavinna (svara efnislegum spurningum og ræða)
Opnari umræður (sjónarmið nemenda og opnari spurningar ræddar)

.... svo hjó ég mjög eftir því að í lok tímans stóðu nemendur upp og fóru að ræða pólítík ....

Í stuttu máli þá er Rysensteen mjög spennandi skóli. Mest spennandi er hvernig þeir nota upplýsingatækni, fjótandi taflan og svo virkilega áhugasamir og öflugir kennarar og nemendur - og svo líka öflugt alþjóðasamstarf!

Á morgun heimsæki ég
svo með Inga Det Frie Gymnasium og kynnist þá lýðræðisskóla í verki. Blogg um það mun svo fylgja.